პენტაგონმა ჩინეთის საიდუმლო კოსმოსური თვითმფრინავის ფოტო გამოაქვეყნა – რა დანიშნულება აქვს მას და რატომ მიიჩნევენ სახიფათოდ

აშშ-ის თავ­დაც­ვის დაზ­ვერ­ვის სა­ა­გენ­ტომ ჩი­ნე­თის სა­ი­დუმ­ლო კოს­მო­სუ­რი თვითმფრი­ნა­ვის ფოტო გა­მო­აქ­ვეყ­ნა. გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბა 2024 წელს კომ­პა­ნია Maxar Technologies-ის თა­ნამ­გზავ­რმა გა­და­ი­ღო. ფო­ტო­ზე ჩანს მრა­ვალ­ჯე­რა­დი გა­მო­ყე­ნე­ბის კოს­მო­სუ­რი ხო­მალ­დი, რომ­ლის და­ნიშ­ნუ­ლე­ბა და შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი სამ­ხედ­რო სფე­რო­ში გან­სა­კუთ­რე­ბულ ინ­ტე­რესს იწ­ვევს.

• სუ­რა­თი სა­ა­გენ­ტოს ან­გა­რიშ­ში, „კოს­მო­სუ­რი უსაფრ­თხო­ე­ბის გა­მოწ­ვე­ვე­ბი“, გა­მოქ­ვეყ­ნდა. დო­კუ­მენ­ტში გან­ხი­ლუ­ლია ჩი­ნე­თი­სა და რუ­სე­თის კოს­მო­სუ­რი სამ­ხედ­რო შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი და ის საფრ­თხე­ე­ბი, რომ­ლებ­საც ეს პროგ­რა­მე­ბი აშშ-ის უსაფრ­თხო­ე­ბის­თვის შე­იძ­ლე­ბა წარ­მო­ად­გენ­დეს.

ხო­მალ­დი გა­რეგ­ნუ­ლად აშშ-ის სამ­ხედ­რო კოს­მო­სურ აპა­რატს, X-37B-ს ჰგავს. ორი­ვე მრა­ვალ­ჯე­რა­დი გა­მო­ყე­ნე­ბის­თვის არის შექ­მნი­ლი, თუმ­ცა ჩი­ნუ­რი აპა­რა­ტის ზუს­ტი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი და მისი მი­სი­ე­ბის მიზ­ნე­ბი გა­სა­ი­დუმ­ლო­ე­ბუ­ლია.

რა არის კოს­მო­სუ­რი თვითმფრი­ნა­ვი და რის­თვის გა­მო­ი­ყე­ნე­ბა?

კოს­მო­სურ თვითმფრი­ნავს დე­და­მი­წის ორ­ბი­ტა­ზე გა­და­ად­გი­ლე­ბა და მი­სი­ის დას­რუ­ლე­ბის შემ­დეგ ატ­მოს­ფე­რო­ში დაბ­რუ­ნე­ბა შე­უძ­ლია. ასე­თი აპა­რა­ტე­ბის ერთ-ერთი მთა­ვა­რი უპი­რა­ტე­სო­ბა მრა­ვალ­ჯე­რა­დი გა­მო­ყე­ნე­ბაა.

თუმ­ცა, ამ შე­საძ­ლებ­ლო­ბებს სამ­ხედ­რო და­ნიშ­ნუ­ლე­ბაც შე­იძ­ლე­ბა ჰქონ­დეს. კოს­მო­სურ თვითმფრი­ნავს პო­ტენ­ცი­უ­რად სხვა თა­ნამ­გზავ­რთან მი­ახ­ლო­ე­ბა, მათი მდგო­მა­რე­ო­ბის შე­მოწ­მე­ბა ან მათ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი ტექ­ნო­ლო­გი­ე­ბის გა­მოც­და შე­უძ­ლია. მსგავ­სი მოქ­მე­დე­ბე­ბი ავ­ტო­მა­ტუ­რად არ ნიშ­ნავს, რომ აპა­რა­ტი ია­რა­ღია, მაგ­რამ მისი შე­საძ­ლებ­ლო­ბე­ბი სამ­ხედ­რო თვალ­საზ­რი­სით მნიშ­ვნე­ლო­ვან ინ­ტე­რესს იწ­ვევს.

ჩი­ნეთ­მა კოს­მო­სუ­რი თვითმფრი­ნა­ვის პირ­ვე­ლი მი­სია 2020 წლის სექ­ტემ­ბერ­ში გა­ნა­ხორ­ცი­ე­ლა. აპა­რა­ტი ორ­ბი­ტა­ზე და­ახ­ლო­ე­ბით ორი დღე დარ­ჩა, შემ­დეგ კი დე­და­მი­წა­ზე დაბ­რუნ­და.

მე­ო­რე მი­სია 2022 წლის აგ­ვის­ტო­ში და­ი­წყო და 276 დღე გაგ­რძელ­და. აშშ-ის თავ­დაც­ვის დაზ­ვერ­ვის სა­ა­გენ­ტოს ან­გა­რი­შის მი­ხედ­ვით, ამ ფრე­ნის დროს ხო­მალ­დი სხვა ობი­ექტთან ახ­ლოს მა­ნევ­რი­რებ­და.

მე­სა­მე მი­სია 2023 წლის დე­კემ­ბერ­ში და­ი­წყო და 2024 წლის სექ­ტემ­ბრამ­დე გაგ­რძელ­და – და­ახ­ლო­ე­ბით 268 დღე.

• ჩი­ნუ­რი აპა­რა­ტის გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბუ­ლი ფოტო კი­დევ ერთხელ აჩ­ვე­ნებს, რამ­დე­ნად მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია კოს­მო­სუ­რი ტექ­ნო­ლო­გი­ე­ბი სამ­ხედ­რო სფე­როს­თვის. აშშ-ის თავ­დაც­ვის დაზ­ვერ­ვის სა­ა­გენ­ტოს ან­გა­რი­ში ჩი­ნე­თი­სა და რუ­სე­თის შე­საძ­ლებ­ლო­ბებ­თან ერ­თად ჩრდი­ლო­ეთ კო­რე­ი­სა და ირა­ნის კოს­მო­სურ პროგ­რა­მებ­საც გა­ნი­ხი­ლავს.

აშშ-ს სა­კუ­თა­რი მრა­ვალ­ჯე­რა­დი გა­მო­ყე­ნე­ბის კოს­მო­სუ­რი თვითმფრი­ნა­ვი X-37B ჰყავს, რო­მე­ლიც სა­ი­დუმ­ლო მი­სი­ებს ას­რუ­ლებს. ჩი­ნუ­რი ხო­მალ­დის მსგავ­სად, მისი კონ­კრე­ტუ­ლი და­ვა­ლე­ბე­ბის შე­სა­ხე­ბაც ინ­ფორ­მა­ცია შე­ზღუ­დუ­ლია. ორი­ვე ქვეყ­ნის აპა­რა­ტებს შე­უძ­ლი­ათ ორ­ბი­ტა­ზე ხან­გრძლი­ვი დრო­ის გან­მავ­ლო­ბა­ში დარ­ჩე­ნა, თუმ­ცა მათი ყვე­ლა შე­საძ­ლებ­ლო­ბა და გა­მო­ყე­ნე­ბის მი­ზა­ნი სა­ჯა­როდ ცნო­ბი­ლი არ არის.